Uçak Hız Ölçümü ve Hız Çeşitleri

Bir uçakta hız, pitot tüpü ile ölçülür.Pitot tüpü uçağın burun kısmında bulunur.Statik basınç ile birlikte uçağın hızını değil, uçağın etrafından akan havanın hızını belirleyebilir .

Uçak Hız Ölçümü ve Hız Çeşitleri
uçak hızı göstergesi

Uçak Hızları Nelerdir?

Bir uçakta hız, pitot tüpü ile ölçülür.Pitot tüpü uçağın burun kısmında bulunur.Statik basınç ile birlikte uçağın hızını değil, uçağın etrafından akan havanın hızını belirleyebilir .Böylece uçağın uçtuğu hava kütlesine göre hızı belirlenir.Havacılıkta hız en çok knot (kt) cinsinden ifade edilmektedir.

Ground Speed (GS) : Yer Hızı

Yer hızı (GS), uçağın yerdeki sabit bir noktaya göre hareket ettiği yatay hızdır.

A'dan B'ye bir uçuşun ne kadar sürdüğünü görmek için GS'yi tanımak gerekir. Günümüzde GS, bir GPS sistemi kullanılarak doğrudan ölçülebilir ve böyle bir sistemle donatılmış bazı uçaklarda GS göstergesi bulunur. 

GS, uçağın yatay yönündeki hızdır. Dik bir dalışta, uçak çok hızlı hareket edebilir, ancak hareket dikey olduğundan dolayı, yer hızı aynı anda çok küçük olabilir. GS'nin bir arabanın yer hızından farklı olduğu kısım burasıdır.

True Air Speed (TAS) : Gerçek Hava Hızı

Gerçek hava hızı (TAS), uçağın çevresindeki havaya göre hareket ettiği hızdır.Aerodinamik ve uçak performans hesaplarında genellikle kullanılan hız tipidir.

Indicated Air Speed (IAS) : Belirtilen Hava Hızı

Belirtilen Hava Hızı (IAS) , hava göstergesinde görüntülenen hızdır.İrtifa yükselirken gerçek hava hızı değişmemsine rağmen IAS'ta düşüş gözlemlenir.Bunun nedeni irtifa yükselirken havadaki molekül miktarı azalmasından pilot tüpüne çarpan moleküllerin azalmasından dolayı gözlemlenir.Bu yuzden genellikle kalkış ve iniş sırasında IAS kullanılır

Calibrated Air Speed (CAS) : Kalibre Edilmiş Hava Hızı

Kalibre edilmiş hava hızı pitot tüpü ve portlar sayesinde hızdaki hatalar düzeltilerek oluşturulan hızdır.

 

Mach Sayısı Nedir?

Mach Sayısı : Ses Hızı

Uçulan irtifada, uçağın hızı ile ses hızı arasındaki ilişkiyi tanımlamak üzere Mach sayısı kavramı kullanılır.Uçağın gerçek hava hızının,o irtifadaki ses hızına oranı Mach sayısı olrak tanımlanır.

Ses Hızı = 1 Mach = 340 m/sn = 1200 km/saat

  • Sübsonik Hız:Uçağın etrafındaki tüm hızbileşenleri ses hızının altındadır.Genellikle 0-0.75 Mach arası hızlar sübsonik olarak adlandırılır.
  • Transonik Hız:Uçağın etrafındaki hız bileşenlerinin bir kısmı ses hızının altındayken bir kısmı da ses hızının üstündedir.Bu bölgedeki hızlar 0,75 - 1,2 Mach aralığındaki değerler olarak kabul edilir.
  • Süpersonik Hız:Uçağın etrafındaki tüm hız bileşenleri ses hızının üstündedir.1,2 - 5,0 Mach arasındaki hızlar süpersonik hız olarak adlandırılır.
  • Hipersonik Hız: 5 Mach üzeri olan hızlardır.